Keşif ve bilimsel araştırmalarla özdeşleşen uzay yarışı, ABD, Rusya ve Çin gibi küresel güçlerin stratejik hamleleriyle askeri bir alana dönüşüyor. Alçak Dünya yörüngesindeki uyduların haberleşmeden hedef tespite kadar kritik alanlarda kullanılması, uzaydaki olası bir çatışmanın küresel çapta ağır sonuçlar doğurabileceğini gösteriyor.
Nükleer güvenlik uzmanı ve fizikçi Laura Grego, The Guardian’da yayımlanan yazısında, uzayın askerileştirilmesinin dünyayı yeni bir “kıyamet senaryosu” ile karşı karşıya bırakabileceğine dikkat çekti.
EN BÜYÜK ENDİŞE: YÖRÜNGEYE NÜKLEER SİLAH YERLEŞTİRİLMESİ
ABD istihbarat kaynaklarının Rusya’nın uzay tabanlı uydu karşıtı (ASAT) nükleer bir sistem geliştirdiği yönündeki iddialarına değinen Grego, böyle bir adımın 1967 tarihli Uzay Antlaşması’nın (Outer Space Treaty) açık bir ihlali olacağını belirtti.
Antlaşma, kıtalararası füzelerin uzaydan geçmesini veya nükleer enerjili uyduları yasaklamasa da, nükleer ve kitle imha silahlarının yörüngeye kalıcı olarak yerleştirilmesini kesin bir dille menediyor.
UZAYDAKİ BİR NÜKLEER PATLAMA BİNLERCE UYDUYU KÖR EDEBİLİR
Laura Grego’ya göre uzayda gerçekleşecek nükleer bir patlamanın etkileri dost-düşman ayrımı gözetmeksizin yıkıcı olacak:
Elektromanyetik Darbe (EMP): Patlamadan yayılan X ve gama ışınları, görüş hattındaki uyduların elektronik sistemlerini anında kullanılmaz hale getirebilir.
Van Allen Kuşağı Radyasyonu: Yüksek irtifadaki patlama, Dünya’yı çevreleyen radyasyon kuşaklarına yüksek enerjili parçacıklar yükleyerek alçak yörüngedeki uyduların kullanım ömrünü ciddi oranda kısaltabilir.
TARİHTEN BİR ÖRNEK: STARFISH PRIME TESTİ
Grego, riskin boyutunu gözler önüne sermek için ABD’nin 1962’de gerçekleştirdiği 1,4 megatonluk Starfish Prime nükleer testini hatırlattı. 400 kilometre irtifada yapılan bu test, o dönem yörüngede bulunan 24 uydudan 8’inin zarar görmesine neden olmuştu.
Bugün ise yalnızca alçak Dünya yörüngesinde 7 bine yakın aktif uydu ve SpaceX’in Starlink gibi dev takımyıldızları bulunuyor. Benzer bir patlamanın günümüzde yaşanması; finans, navigasyon, iletişim ve hava tahmini gibi küresel altyapıların tamamen çökmesine yol açabilir.
SABİT BEKLEYEN SİLAHIN KENDİSİ DE RİSK
Yörüngedeki nükleer silahların bakımlarının yapılamaması, uzay çöpleriyle çarpışma riski, teknik arızalar veya siber saldırı tehditleri nedeniyle patlatılmasalar dahi büyük bir tehlike oluşturduğunu vurgulayan Grego, uluslararası toplumun uzayda yeni bir nükleer rekabete karşı acil önlem alması gerektiğini belirtti.
